Account

Please wait, authorizing ...
×
Sign Up

Τόφας Χρήστος

Όταν μιλάμε για κατασκευαστές παραδοσιακών οργάνων, εκείνο που αυθόρμητα μάς έρχεται στο μυαλό είναι ηλικιωμένοι άνθρωποι, οι οποίοι δουλεύουν μέσα σε σκονισμένα εργαστήρια-υπόγεια. Αυτό μπορεί να ίσχυε μέχρι πριν από μερικά χρόνια. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Στο επάγγελμα έχουν μπει πλέον και νέοι άνθρωποι, που διακρίνονται όχι μόνο για το μεράκι τους προς την παραδοσιακή αυτή τέχνη, αλλά και για την πνευματική τους καλλιέργεια. Εξάλλου, σαφώς και προέχει η αγάπη προς το επάγγελμα, όταν όμως συνυπάρχει και το ανάλογο γνωστικό υπόβαθρο, τότε τα πράγματα τείνουν προς το ιδανικό. Έναν από αυτούς τους νέους κατασκευαστές παραδοσιακών μουσικών οργάνων είχα την τύχη και τη χαρά να γνωρίσω πριν από λίγο καιρό. Αιτία; Ένα λαούτο που παρήγγειλε ο αδερφός μου Χρήστος στον εν λόγω τεχνίτη. Μόλις μιλήσαμε τηλεφωνικά και έγιναν οι πρώτες συστάσεις, δεν μπόρεσα να κρύψω τη χαρά μου για το κοινό επιστημονικό μας παρελθόν (καθότι και οι δύο, ο τεχνίτης κι ο υπογράφων, είμαστε πτυχιούχοι της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.) Δεν σας κρύβω ότι παραξενεύτηκα με αυτή την επαγγελματική… λοξοδρόμηση του συναδέλφου. Προφανώς έκανε πράξη τη γνωστή προτροπή «Follow your heart» και έτσι σήμερα αισθάνεται απολύτως δικαιωμένος, αλλά και ευτυχισμένος με την επαγγελματική αυτή επιλογή του.

Φούντωσε η παιδική φλόγα… Ας γνωρίσουμε καλύτερα τον Χρήστο Τόφα, τον τεχνίτη αυτόν που δημιουργεί πραγματικά αριστουργήματα σε ό,τι αφορά την οργανοποιία. «Γεννήθηκα το ’73 στην Κύπρο. Το ’92 ήρθα στην Αθήνα για σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή», λέει ο Χρήστος και συνεχίζει με έμφαση: «Από μικρός είχα έφεση στη μουσική, τη ζωγραφική και οτιδήποτε είχε σχέση με ξύλο και κατασκευές. Ως φοιτητής, παράλληλα με τις σπουδές μου, ξεκίνησα να δουλεύω με τον θείο μου ως επιπλοποιός. Εκεί μου δόθηκε η ευκαιρία να πειραματιστώ, φτιάχνοντας το πρώτο μου όργανο. Παράλληλα δούλευα ως μουσικός, παίζοντας μπουζούκι σε μικρά μαγαζιά». «Και πώς προέκυψε η κατασκευή οργάνων;», τον ρωτάω . «Όταν κατασκεύασα το πρώτο μου όργανο (χωρίς βοήθεια από κανένα, παρ’ όλο που την αναζήτησα σε πολλούς οργανοποιούς)», θυμάται ο Χρήστος, «κατάλαβα ότι μπορούσα να τα καταφέρω στην οργανοποιία. Επιζητώντας να βρω λύσεις σε ερωτήματα σχετικά με την κατασκευή του σκάφους, τη διάταξη των καμαριών και σ’ ένα σωρό καθοριστικής σημασίας για την ποιότητα του οργάνου προβλήματα, έμαθα ότι υπήρχε μια σχολή οργανοποιίας στην Αθήνα. Χωρίς να χάσω χρόνο, γράφτηκα στη σχολή, αλλά τελικά τα πράγματα δεν ήταν έτσι όπως τα περίμενα. Στους πρώτους τρεις μήνες της σχολής, λόγω κακής οργάνωσης και ασυνεννοησίας με τους εκπαιδευτές, μου ζητήθηκε να αναλάβω τη διδασκαλία του τμήματος. Φυσικά αρνήθηκα, συνειδητοποιώντας ότι αν τα κατάφερνα κάποτε, θα τα κατάφερνα μόνος μου». Και ευτυχώς που ακολούθησε τον δρόμο του, γιατί σήμερα είναι ήδη ένας επιτυχημένος επαγγελματίας οργανοποιός, παρά το νεαρόν της ηλικίας του για άνθρωπο που κάνει αυτή τη δουλειά.

Όταν το χόμπι γίνεται επάγγελμα… Το αποτέλεσμα είναι πραγματικά εντυπωσιακό και βέβαια άξιος αλλά και τυχερός αυτός που στην επαγγελματική του ζωή τα έχει βρει απολύτως με τον εαυτό του. Ζητώντας να μου μιλήσει αναλυτικότερα για το… σαράκι που τον έτρωγε, ο Χρήστος απαντά: «Αρχικά την οργανοποιία την είχα πιο πολύ σαν χόμπι. Με είχε συνεπάρει όμως τόσο πολύ, που για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν με απασχολούσε τίποτε άλλο. Τότε νοίκιασα ένα χώρο και έστησα το πρώτο μου εργαστήριο. Ασχολήθηκα με την κατασκευή εγχόρδων γιατί με αυτά είχα μεγαλύτερη επαφή και μου ήταν πιο οικεία. Πιο παλιά είχα κατασκευάσει πολίτικες λύρες για κάποιο κατάστημα. Δεν το συνέχισα, γιατί θέλω να δοκιμάζω τα όργανα που φτιάχνω παίζοντάς τα, ώστε να έχω ολοκληρωμένη άποψη για τον ήχο τους. Γι’ αυτόν τον λόγο κατασκευάζω κυρίως μπουζούκια, λαούτα, ούτια, κιθάρες και τα υπόλοιπα όργανα αυτής της οικογένειας, χωρίς να σημαίνει ότι είμαι δεξιοτέχνης στην εκτέλεσή τους. Μπορώ όμως να τα ακούσω και να τα κρίνω», λέει ο Χρήστος. Με εντυπωσιάζουν η μετριοπάθεια και η αυτογνωσία του, γιατί είναι ένας απολύτως προσγειωμένος επαγγελματίας, ο οποίος έχει απόλυτη επίγνωση των ικανοτήτων και των (ενδεχόμενων) αδυναμιών και ελλείψεών του. Πώς βλέπει τα πράγματα ο Χρήστος σε ό,τι αφορά τους επίδοξους συναδέλφους του; «Σήμερα τα πράγματα πιστεύω ότι είναι πιο εύκολα για τα παιδιά που θέλουν να ακολουθήσουν αυτή την τέχνη. Υπάρχει, για παράδειγμα, δημοτική σχολή οργανοποιίας στην Καστοριά, ίσως και αλλού. Στην εξέλιξή μου ως οργανοποιού υπήρξε σημαντική η συμβολή φίλων μουσικών που με παρότρυναν να συνεχίσω και με βοήθησαν να βελτιωθώ. Εδώ θα ήθελα να πω ότι χρωστάω πάρα πολλά στον κορυφαίο δεξιοτέχνη του λαούτου Χρήστο Ζώτο, που από τα πρώτα χρόνια που ασχολήθηκα με την οργανοποιία με εμπιστεύθηκε (το δεύτερο λαούτο που έφτιαξα ήταν δικό του) και με βοήθησε φροντίζοντας να γίνει γνωστή η δουλειά μου».

Τα μυστικά της τέχνης Ζητάω από τον Χρήστο Τόφα να μου πει μερικά από τα μυστικά της τέχνης του. Όντας ανοιχτόμυαλο παιδί, δεν διστάζει να μου πει όσα θεωρεί σημαντικά στοιχεία για την οργανοποιία, αλλά και να μου μιλήσει ευρύτερα για ό,τι θεωρεί σημαντικό σε σχέση με την κατασκευή των εγχόρδων. «Κατά γενική ομολογία τον σημαντικό ρόλο στον ήχο του οργάνου κατέχει το καπάκι. Υπάρχουν κάποιοι γενικοί κανόνες, αλλά πρέπει πάντα να συνυπολογίζεται ο παράγοντας “ξύλο”. Ανάλογα με τον ήχο που θέλουμε να πετύχουμε, διαλέγουμε τα ξύλα. Τα ξύλα που χρησιμοποιούνται στην οργανοποιία είναι πολλά. Τα πιο συνηθισμένα είναι η καρυδιά, ο παλίσσανδρος, ο ασφένδαμος (κελεμπέκι), ο έβενος, το βέγκε, το φλαμούρι, το έλατο, ο κέδρος, το μαόνι και η μουριά. Αν κόψουμε από δυο διαφορετικά σημεία του δένδρου δυο κομμάτια ξύλου, οι διαφορές που θα έχουν στη σκληρότητα, στην υφή και την πυκνότητα θα είναι τόσες, ώστε να πρέπει να δουλευτούν με τελείως διαφορετικό τρόπο. Επομένως ο οργανοποιός πρέπει να είναι σε θέση να καταλαβαίνει πώς πρέπει να δουλευτεί το κάθε ξύλο, να μπορεί να το ακούσει χτυπώντας το και να μπορεί να νιώσει πόσο πρέπει να τριφτεί, πού πρέπει να είναι πιο χονδρό, πόσο πρέπει να σκαλιστεί για να αποδώσει τα μέγιστα. Αυτό είναι κάτι που ποτέ δεν το κατακτάς απόλυτα και καθιστά την οργανοποιία αστείρευτη τέχνη.

Άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η ομοιογένεια, δηλαδή να μην υστερεί σε καμία περιοχή της ταστιέρας και να είναι ομοιόμορφος σε όλο το μήκος της», απαντά ο Χρήστος και συνεχίζει τονίζοντας: «Για μένα δεν έχει σημασία αν το όργανο είναι μπάσο ή πρίμο. Αυτό είναι υποκειμενικό και διαφοροποιείται από παίκτη σε παίκτη. Αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρχει σωστή αναλογία ανάμεσα σε πρίμα, μεσαία και μπάσα. Εξίσου σημαντικό είναι το όργανο να έχει “σκάσιμο”, δηλαδή να βγαίνει ο ήχος αβίαστα, χωρίς μεγάλη προσπάθεια και η έντασή του να είναι ανάλογη της δύναμης που εξασκείται στις χορδές. Τότε το όργανο “ακούει”. Όσο το χτυπάς, τόσο δίνει. Το κάθε όργανο κατασκευαστικά έχει τις ιδιαιτερότητές του. Δεν μπορείς να κατασκευάσεις ένα λαούτο με τη λογική του μπουζουκιού. Για παράδειγμα, το σχήμα του καπακιού στο ούτι και το λαούτο μπορούμε να πούμε ότι μοιάζει. Εντούτοις, το καπάκι, η διάταξη των καμαριών, τα πάχη και οι τάσεις διαφέρουν. Αυτά είναι που διαφοροποιούν τον ήχο των οργάνων. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό, αν σκεφτεί κανείς ότι ποτέ δυο όργανα κατασκευασμένα με τις ίδιες προδιαγραφές και τα ίδια υλικά δεν παράγουν τον ίδιο ακριβώς ήχο. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντική η επαφή του οργανοποιού με τον οργανοπαίκτη. Επειδή ο ήχος δεν είναι κάτι χειροπιαστό, είναι δύσκολο να τον περιγράψει κανείς με ακρίβεια. Επομένως για να πετύχει ο οργανοποιός τον ήχο που θέλει ο μουσικός, πρέπει να έχει καταλάβει ακριβώς τις απαιτήσεις του», καταλήγει με έμφαση ο Χρήστος Τόφας. Τα βασικά στάδια της κατασκευής είναι: Επιλογή ξύλου - Κόψιμο νέου - Κατασκευή σκάφους - Ξύσιμο σκάφους και χάρτωμα - Μπράτσο - Καπάκι και στόλισμα (φιγούρες) - Καράουλο (κεφαλή-κλειδιέρα) - Ταστιέρα (στόλισμα) - Χώρισμα τάστων - Τρίψιμο - Λούστρο-φινίρισμα - Αρμάτωμα (χορδές, κούρδισμα, καβαλάρηδες) * Γράφει ο Βασίλης Μαλισιόβας (Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.) είναι φιλόλογος - λαογράφος - δημοσιογράφος και ασχολείται με την καταγραφή και τεκμηρίωση του λαϊκού πολιτισμού.
Πηγή: www.musicpaper.gr

Καλλιρρόης 26
Πειραϊκή 185 39 Πειραιάς Αττικής

Τηλ: 2109968558

Διαβάστηκε 227 φορές
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: « Τοκμάκογλου Κυριάκος Τσακιριάν Αράμ »
οργανοποιοί
  • Οικονομίδης Μάρκος
    Μαρίας κάλλας 1 παιανία-αθήνα Τηλ: 2106644772 Kιν: 6978308551.
  • Πρόκος Νίκος
    Πρόκος Νίκος Το Εργαστήριο Μουσικών Οργάνων Πρόκος ιδρύθηκε το 1976 απο τον Αργύρη Πρόκο, με έδρα το Περιστέρι στην οδό…
  • Τσακιριάν Αράμ
    Τσακιριάν Αράμ Ο Αράμ Τσακιριάν γεννήθηκε το 1945 στον Πειραιά. Ήταν ο μικρότερος γυιός του Αγκόπ Τσακιριάν (Ο μεγαλύτερος ήταν…
  • Μαγδαλινός Νικόλαος
    Κατασκευαστης κανονιών. Μαλάξου 4, Πολύγωνο, 11476 Αθήνα Σταθερό: 2106411357
  • Ζαράνης Πέτρος
    Ζαράνης Πέτρος O Πέτρος Ζαράνης γεννήθηκε το 1969 Αθήνα Σπούδασε κλασσική κιθάρα στο Ελληνικό Ωδείο 5 χρόνια με το Χαράλαμπο…
  • Σπουρδαλάκης Χρήστος
    Σπουρδαλάκης Χρήστος Στο οργανοποιείο του Χρήστου Σπουρδαλάκη εργάζονται κυρίως δύο άνθρωποι, ο Χρήστος Σπουρδαλάκης και ο Γιάννης Κάτος. Θεωρώ χρήσιμο…
προτάσεις βιβλίων
βιογραφικά ορχηστρών
  • Ραστ Χιτζάζ
    Ραστ Χιτζάζ Οι Ραστ Χιτζάζ δημιουργήθηκαν το 1996 από τρεις -τότε- μαθητές. Παίζουν κυρίως ρεμπέτικα και παλιά λαϊκά. Ξεκινούν περιστασιακές εμφανίσεις ήδη από το…
  • Μπίλια Φο
    Μπίλια Φο Οι bilia faux (μπίλια φο) είναι ένα φωνητικό σχήμα που πειραματίζεται πάνω στην τροπική και δυτική μουσική και στο συνδυασμό τους.Το σχήμα…
  • Μάλε Βράσε
    Μάλε Βράσε Οι Μάλε Βράσε συναντήθηκαν στην Ολλανδία το 2013. Λίγο η κοινή αγάπη για την ελληνική παραδοσιακή μουσική, λίγο η κοινή νοσταλγία της…
πρόσφατα βιβλία
  • Τα χαϊρια μας εδώ
    Τα χαϊρια μας εδώ Μία συγκλονιστική μαρτυρία με μνήμες μικρασιατικές, με μουσικές και αρώματα εκείνης της εποχής. Μία αναβίωση του δράματος, αλλά και του μεγαλείου του…
  • Από το ταμπουρά στο μπουζούκι
    Από το ταμπουρά στο μπουζούκι Η "Orpheum Phonograph", μία νέα και μη κερδοσκοπική εταιρία, σάς παρουσιάζει την πρώτη παραγωγή της, μάλιστα δε σε δύο ξεχωριστές εκδόσεις (Ελληνόφωνη…
  • Λαϊκά πορτρέτα 1
    Λαϊκά πορτρέτα 1 Μεγάλοι σολίστες του μπουζουκιού από τη δεκαετία του ΄50 Πέντε μεγάλοι δεξιοτέχνες του μπουζουκιού, που συνέδεσαν το όνομά τους με τη σύνθεση…
  • Η διαποίκιλση στην ελληνική παραδοσιακή βιολιστική τέχνη
    Η διαποίκιλση στην ελληνική παραδοσιακή βιολιστική τέχνη Η διαποίκιλση, η τέχνη δηλαδή των ποικιλμάτων και των μελισμάτων, αποτελεί την πιο χαρακτηριστική ερμηνευτική πρακτική της παραδοσιακής μουσικής. Η μελέτη του…
  • Η εκκλησιαστική μουσική της Σμύρνης (1800-1922)
    Η εκκλησιαστική μουσική της Σμύρνης (1800-1922) Το θεματικό περιεχόμενο του βιβλίου, όπως σημαίνεται ήδη από τον τίτλο του, αφορά σε μια ομάδα δράσεων και επιμέρους διαδικασιών, οι οποίες…
  • Νίκος Καρατάσος
    Νίκος Καρατάσος Ο αναγνώστης αυτού του βιβλίου θα γνωρίσει τη ζωή και το έργο ενός γνήσιου λαϊκού οργανοπαίκτη (σαντούρι - τσίμπαλο), του Νίκου Καρατάσου,…
  • Μάρκος Βαμβακάρης
    Μάρκος Βαμβακάρης 'Τράβηξε η καρδιά μου να γράψω την ιστορία μου. Θέλω να την ιδώ γραμμένη και να τη διαβάσω απ' την αρχή ως…